Kolędy i kolędnicy

Zaczyna się grudzień, już tylko cztery tygodnie do Świąt 🙂 Kolejną tradycją, o której chcę napisać kilka słów jest śpiewanie kolęd i kolędowanie.
Kolędy to pieśni, pierwotnie noworoczne, które z czasem przybrały wybitnie bożonarodzeniowego charaktery. Ich tematem przewodnim jest narodzenie Jezusa. Kolędy są śpiewane w kościele (od 25 grudnia do 6 stycznia), ale są także inne pieśni o charakterze bożonarodzeniowym, których w kościele się nie śpiewa – pastorałki. Tradycja kościelna za autora pierwszej kolędy uznaje – co za niespodzianka – św. Franciszka z Asyżu.
Wiele kolęd ma charakter międzynarodowy, można je usłyszeć w wielu językach. Do takich należy z pewnością Cicha noc, a która pochodzi z Austrii.
Samo określenie kolęda pochodzi z łacińskiego calendae co oznacza pierwszy dzień miesiąca. Słowianie nazywali tak pierwszy dzień Nowego Roku co ma związek ze Świętem Godowym (na Śląsku Boże Narodzenie to właśnie Gody) przypadającym na zimowe przesilenie.

kolednicy

Obecnie termin kolęda oznacza zarówno pieśń, odwiedziny księdza z kolędą (warto zaopatrzyć się w zestaw kolędowy) oraz kolędowanie. Ten zwyczaj jest charakterystyczny dla Słowian bowiem kolędowanie w krajach anglosaskich to jedynie odwiedzanie domów i śpiewanie kolęd. Tymczasem kolędowanie w tradycji słowiańskiej ma związek z prastarymi zwyczajami ludowymi. Grupy kolędników odwiedzają domostwa z życzeniami, a każdy z nich jest za kogoś przebrany. Obowiązkowo w takiej grupie kolędników musi znaleźć się turoń (od wymarłych turów, zwierząt podobnych do krowy lecz znacznie większych), diabeł, śmierć, pasterze, Trzej Królowie, dziad z babą a czasem także Żyd z Cyganem albo kominiarz.
Dziś ten folklor obecny jest raczej jedynie na terenach wiejskich, szczególnie na Podhalu.

WordPress Themes